آنچه در این مقاله می خوانیم

فیات یا همان پول کاغذی که در کشور ها استفاده می شود، در گذر زمان دستخوش تغییراتی شده است که گاها مثبت یا منفی بوده اند. در حال حاضر با ظهور پدیده ای نو به نام ارز های دیجیتال، اطلاع از تاریخچه ارزهای فیات اهمیت خاصی پیدا کرده است.

تاریخچه پول و ارز های فیات

تاریخچه پول و ارز های فیات

زمان مطالعه: ۸ دقیقه

19 فروردین 1400

مفهوم پول و تاریخچه معاملات در دنیا

بگذارید در همین ابتدا یک سوال مهم از شما بپرسم : بنظر شما پولی کاغذی که در کیفتان دارید، پشتوانه طلا دارد؟

جواب : خیر. آن پول نامش فیات است. هیچ پشتوانه ای ندارد. پشتوانه طلا (Gold Standard) سالهاست که به خاطره تبدیل شده است.

تاریخچه ی پول

پول داستانی دراز و طولانی در دوران های مختلف داشته است. شاید بهتر باشد بگوییم وسایل و چیزهای مختلفی، گاه ذاتا ارزشمند و گاه ذاتا بی ارزش، روزی بعنوان پول در بین مردم رواج داشته. کافیست کمی برگردیم و به گذشته نگاه کنیم. زمانی چای، قهوه، شکر و نمک بعنوان ذخایر ارزش در میان مردم داد و ستد میشدند.

مثلا اگر میخواستید 1 متر پارچه بخرید، باید 3 کیلو نمک پرداخت میکردید!

اما با گذشت زمان و عبور از عصر مبادله کالا با کالا، مردم متوجه شدند که چیزهایی مانند نمک و شکر و قهوه، فاسد شدنی و یا تخریب شدنی هستند و نمیتوان آنها را بعنوان پشتوانه های مناسب برای داد و ستد در نظر گرفت. در این زمان، ایده استفاده از فلزات گرانبها مانند آهن، طلا، آلومینیوم و … به میان آمد. حالا مردم مستقیما برای داد و ستد های خود از سکه های طلا و نقره استفاده میکردند.

اما استفاده از طلا و نقره و فلزات گرانبها مشکلاتی را بهمراه داشت:

  • فلزات گرانبها، سنگین بودند و حمل و نقل آنها (حتی به شکل سکه) مشکلاتی را بهمراه داشت.
  • فلزات گرانبها را نمیتوان به سادگی مراقبت کرد. دزد ها و راهزنان این موضوع را به همه اثبات کردند.
  • فلزات گرانبها تقسیم پذیری بسیار ضعیفی داشتند. مثلا اینکه یک سکه طلا را در زمان خرید نصف کنید اصلا منطقی به نظر نمیرسد!

تاریخچه پول و ورود به دوران استاندارد طلا

استاندارد طلا یا همان Gold Standard به زودی بوجود آمد. حالا مردم موافق این بودند که طلاهایشان را به بانک بسپارند و در ازای آن رسید دریافت کنند. این رسید ها چیزی نبودند جز چند تکه کاغذ که به فرد اطمینان میداد که طلاهایش در بانک به امانت قرار گرفته است و او اکنون مقداری سرمایه در بانک دارد.

حالا فرد میتوانست راحت تر با همان رسید ها به زندگی خود ادامه دهد. پول های فیات (همین پول های کاغذی رایج) دقیقا در همین زمان متولد شدند. حالا مردم میتوانستند بدون ترس از آنکه در یک شب تمام طلاهای خود را از دست بدهند و یا مورد غارت و خشونت قرار بگیرند، با پول های کاغذی با هم معامله کنند.

پول های کاغذی چند مزیت مهم داشتند:

  • تقسیم پذیر تر بودند و در ارزش های مختلف چاپ میشدند.
  • کمتر فساد پذیر بودند و نیاز نبود نگران فاسد شدن اسکناس ها باشند.
  • ایمنی بیشتری داشتند.
  • سبک بودند و قابلیت حمل و نقل داشتند.

اما در زمانی کوتاهی بعد از آنکه پول های فیات ( همین اسکناس های کاغذی معمول) در میان مردم جای خود را یافتند بانک ها برای جبران ضرر های خود و یا گاها برای کنترل تورم (با استراتژی های غلط) شروع به چاپ پول کردند.

چاپ پول = نابودی ارزش فیات ها

به وضوح وقتی یک بانک مرکزی شروع به چاپ پول بدون پشتوانه طلا مینماید، انگاری شخصی به درب خانه تمام مردم شهر رفته است و از هر کس مقداری از پولش را گرفته و به سطل زباله انداخته است. با چاپ پول بدون پشتوانه، ارزش دارایی مردم روز به روز کاهش می یابد. اما بانک های مرکزی هربار با ارائه دلیلی جدید و به بهانه کنترل تورم، کنترل نقدینگی، بدهی و … اقدام به چاپ پول می نمودند بی آنکه طلا، ملک و یا پشتوانه فیزیکی برای پول چاپ شده وجود داشته باشد. همین امر به زودی منجر به نابودی موضوعی به نام “استاندارد طلا” شد.

تاریخچه پول و نابودی استاندارد کارآمد طلا

پس از سالها، و با چاپ بی رویه پول، دیگر استانداردی بعنوان استاندارد طلا بی معنا شده بود. زیرا میزان پول هایی که در دست مردم کشور بود، (از نظر ارزش) بسیار بیشتر از ارزش طلا و یا ملک و دارایی فیزیکی بود که بعنوان پشتوانه پول در نظر گرفته میشد. از این رو کشور های مختلف ” به سردمداری آمریکا” استاندارد جدیدی را بعنوان استاندارد ارزش در نظر گرفتند که بهتر است آن را اینگونه بنامیم : ” استاندارد بدهی” یا “استاندارد اعتبار”

از بین رفتن ارزش فیات، با شروع استاندارد بدهی

اما استاندارد بدهی که برای اولین بار در آمریکا مطرح شد چیست؟

بگذارید با یک مثال ساده این موضوع را بیان کنیم:

“فرض کنید شما هم اکنون در آمریکا هستید و در یکی از خیابان های اصلی لس آنجلس در حال قدم زدن هستید و ناگهان دلتان میخواهد یک بستنی خریده و در حین قدم زدن نوش جان کنید. شما 1 دلار در جیب خود پول دارید. دولت امریکا به شما تضمین داده است (تضمین غیر رسمی) که با آن 1 دلار در جیبتان میتوانید یک بستنی بزرگ خریده و از آن لذت ببرید!… شما به مغازه بستنی فروشی رفته و با پرداخت 1 دلار، دقیقا همان بستنی که فکرش را میکردید را به سادگی میخرید! … نوش جان! “

این توضیح ساده ای درباره “استاندارد بدهی یا استاندارد اعتبار در تاریخچه پول” است. درواقع دولت آمریکا به شما این اعتبار را بخشیده است که تا زمانی که 1 دلار داشته باشید، این امکان را دارید که آن بستنی را خریده و میل کنید به عبارت دیگر، شاخصی به عنوان واحد پولی تعریف کرده است و بر اساس این شاخص،‌ برای اجناس و خدمات، ارزش گذاری کرده است.

اما یک سوال : اگر در آن کشور تورم را فقط 1 درصد در نظر بگیریم، به مفهوم این است که سالیانه 1 درصد از ارزش پول شما کم میشود!… یعنی پس از چند سال ، شما دیگر قادر به خرید همان بستنی همیشگی نیستید و باید به یک بستنی کوچکتر راضی شوید!

این دقیقا مفهوم استاندارد بدهی است.

” مردم، در هر کجای دنیا، اگر 1 دلار داشته باشند، دولت و حکومت آمریکا 1 دلار به آنها بدهکار است”

ظهور ارزهای دیجیتال، راه حلی مطمئن برای حفظ ارزش

پس از عبور از سالهای متمادی، و کمتر شدن روز به روز ارزش دارایی های فیات، ارزهای دیجیتال و پادشاه آنها بیتکوین بوجود آمدند. بیتکوین خودش را به راحتی در اقتصاد دنیا یافت. مردم و فعالان اقتصادی به زودی به بیتکوین علاقمند شدند و دریافتند که استاندارد های گذشته برای ارزش دارایی ها بسیار ضعیف و غیر اصولی هستند و در گذر زمان میتوانند سبب ایجاد فقر بیشتر شوند. اما به راستی بیتکوین چه ویژگی هایی داشت که در مقابل استاندارد های گذشته (برای ارزش) به سادگی پیروز شد؟

  • بیتکوین غیر تورمی است. به این مفهوم که نمیتوان بیتکوین بیشتری چاپ کرد و در دسترس عموم قرار داد. بیتکوین 21 میلیون عدد است و هیچگاه بیشتر نمیشود. با همین حساب و با افزایش آشنایی مردم و به طبع ایجاد تقاضای بیشتر برای داشتن بیتکوین، ارزش آن بیشتر خواهد شد.
  • بیتکوین توسط هیچ دولت، نهاد یا سازمانی مدیریت نمیشود و هر آنچه در این شبکه خرید و فروش میگردد دست مردم است.
  • خریداران و فروشندگان در محیطی برابر برای بیتکوین قیمت میگذارند. درواقع خریداران و فروشندگان ارزش تولید میکنند.
  • بیتکوین غیر متمرکز است و هیچ دولت، نهاد و یا سازمانی نمیتواند در شبکه ی آن اختلال ایجاد کرده و یا آن را دستکاری کند.
  • بیتکوین رمزنگاری شده است و از دسترس سارقان مصون است. ورود به شبکه ی بیتکوین برای خرابکاری و ایجاد اختلال تقریبا “ناممکن” است.

سخن آخر :

با نگاهی به تاریخچه پول، بدون شک، ارزهای دیجیتال با توجه به ویژگی های منحصر به فردی که دارا هستند، آینده ی پول و ذخیره ای مطمئن برای ارزش به حساب می آیند. اینکه بیتکوین تا چه زمانی ارزشمند باقی میماند موضوعی است که باید در مقاله ای دیگر به آن بپردازیم اما بدون شک، ارزهای دیجیتال، آینده ای روشن را به انتظار نشسته اند.

به این مقاله امتیاز دهید.

امتیاز این مقاله:

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.